google-site-verification: google843eb2f9825a31bc

W poprzednich artykułach wyjaśniliśmy dwie z trzech podstawowych koncepcji ajurwedy:     

  • Teoria pięciu wielkich elementów (pancha mahabhutas)- czyli elementów, z których składa się wszechświat i wszystko co się w nim znajduje (zobacz)
  • Teoria trzech dosz (tridosa)- czyli reprezentacji tych 5 elementów w ciele i umyśle (zobacz)

Dzisiaj przybliżymy temat trzech gun (triguna)- czyli pierwotnych cech materii, a także subtelnych energii mentalnych.

GUNY – SATTVA, RAJAS, TAMAS

     Guny można nazwać subtelnymi energiami mentalnymi. Tak jak dosze, guny są obecne zarówno w każdym z nas jak i we wszystkim co nas otacza. Choć do prawidłowego funkcjonowania potrzebne nam są wszystkie 3 guny, nasze działania powinny zmierzać w kierunku podnoszenia guny sattvy w naszym życiu. Dlaczego? Poniżej w tabeli zamieszczony jest krótki opis cech każdej guny:

SATTVARAJASTAMAS
To energia czystości, harmonii, ładu, wiedzy, poczucia szczęścia, zadowolenia, spokoju, jasnościTo energia działania, akcji, ruchu, pobudzenia, mobilności, która może prowadzić do niepokoju, chęci walki, agresji itp.To energia bezwładności, inercji, otępienia,  która może prowadzić do obojętności, braku aktywności, ignorancji, czy lenistwa.

David Frawley w książce „Ajurweda medycyną natury” pięknie wyraził różnicę pomiędzy 5 elementami, które tworzą 3 dosze, a gunami. Można sobie wyobrazić, że żywioły dostarczają gliny, z której robi się garnek, podczas gdy guny są odpowiedzialne za to czy garnek będzie brzydki czy ładny. Inaczej mówiąc dosze, które się w nas przejawiają mogą być w 3 stanach.
Czyli może u nas dominować PITTA w Sattvie, Rajasie i Tamasie; VATA w Sattvie, Rajasie i Tamasie lub KAPHA w Sattvie, Rajasie i Tamasie.
Tak naprawdę w ciągu dnia przemieszczamy się na pewnym kontinuum tych 3 stanów i możemy doświadczać energii każdej guny z różnym nasileniem.

W stanie sattva potrafimy się skoncentrować, jesteśmy świadomi, czujemy się zrównoważeni, zadowoleni. Dzięki rajas możemy działać, być aktywni, wyrażać i czuć emocje. Tamas potrzebny nam jest do tego, aby zanurzyć się we śnie. Problemem dla nas może być nadmiar rajasu lub nadmiar tamasu, a współczesne tempo i styl życia coraz częściej popycha nas w stronę właśnie tych energii.

Nadmiar rajasu powoduje pragnienie życia w ciągłej uciesze, przyjemności, co finalnie często jest przyczyną cierpienia i bólu. Osoby, u których dominuje rajas bywają nad-ambitni, egoistyczni, dumni i lubią rywalizować, martwią się niepowodzeniem, są niecierpliwi i nadaktywni. Mają skłonności do kontrolowania innych,  są perfekcjonistami. Łatwo wpadają w złość, zazdrość, ambicję, krytycyzm. Nie potrafią być w tu i teraz.

Ludzie z dominacją tamas są skłonni do lenistwa, często śpią nawet w ciągu dnia, są ociężali. Mają skłonność do stanów depresyjnych, mają mało energii mentalnej, a praca umysłowa łatwo ich wyczerpuje. Nie lubią podejmować wysiłku i ryzyka, wolą pracę o małej odpowiedzialności. Uwielbiają jeść, pić. Mają skłonności do chciwości, zaborczości przywiązana. Czasami we własnym interesie gotowi są szkodzić innym.

Ludzie z dominacją sattvy są przepełnieni miłością i współczuciem. To osoby uduchowione, z pozytywnym nastawieniem do życia. Niełatwo ulegają niepokojowi czy złości. Nawet jeśli ciężko pracują umysłowo, nie doznają umysłowego zmęczenia. Wyglądają świeżo, są pełni blasku, można ich poznać po radości, mądrości i szczęściu. Są twórczy i pokorni. Troszczą się o innych, troszczą się o zwierzęta i środowisko. Zależy im na tym, by naprawdę żyć, a nie prowadzić styl życia. Nie gonią za niczym, potrafią być w tu i teraz.

Wszystko co robimy, czym się otaczamy, co odbieramy ma wpływ na to jaka energia mentalna w nas dominuje. Ajurweda klasyfikuje pożywienie według 3 gun, czyli pożywienie z perspektywy ajurwedy jest „psychoaktywne” i ma ogromne znaczenie nie tylko w odniesieniu do naszego ciała i naszej fizyczności, ale wpływa również na stan naszego umysłu.  

Potrawy sattviczne są nieprzetworzone, łatwostrawne i lekkie. Czujemy się po nich pełni energii, nie chce nam się drzemać. Są to przede wszystkim świeże warzywa i owoce, ryż basmati, ghee, fasolka mung dal.

Potrawy rajasowe są pikantne, gorące i słone, mocno przyprawione. Działają pobudzająco, kusząco, a od ich jedzenia stajemy się coraz bardziej rozproszeni, pobudzeni i nerwowi. Są to wszystkie słone przekąski takie jak chipsy, krakersy, wszelkie pożywienie marynowane, z puszki, potrawy bardzo tłuste i słone, kawa, cebula, czosnek.

Jak najczęściej powinniśmy unikać pożywienia wzbudzającego energię tamasową i letarg czyli  jak alkoholu, zimnych lub mrożonych potraw,  resztek jedzenia, mięsa w dużej ilości.

Zarówno joga jak i ajurweda wychodzą z założenia, że wszelkie cierpienie, stagnacja, niemożność rozwoju, choroby wynikają z ignorancji, inaczej niewiedzy (avidya) i aby to wyeliminować, potrzebna jest wiedza i zrozumienie, które można posiąść tylko z poziomu sattvy. We wszystkim co robimy należy szukać tej jakości. O sposobach pomnażania jakości sattvy w swoim życiu napiszemy już niebawem 🙂

Zapraszamy do obserwowania naszej strony!

Artykuł na podstawie:

[1] David Frawley, Subhash Ranade: „Ajurweda medycyną natury”, a-ajurweda.pl, Kraków 2013.

[2] Vasant Lad: „Ayurveda. Nauka o samoleczeniu, przewodnik praktyczny.” Dom Wydawniczo- Księgarski KOS, Katowice 1997.

[3] Vasant Lad: „Ayurveda. Księga domowych środków leczniczych” Wydawnictwo KOS, Katowice 2018.